دکتر شهریاری: رسالت رسانه امروز از اطلاعرسانی فراتر رفته است/ رسانه جبهه خودی باید از توانایی روایتسازی برخوردار باشد
به گزارش خبرنگار حوزه فرهنگ خبرگزاری تقریب، حجتالاسلام والمسلمین دکتر حمید شهریاری دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در دیدار با خبرنگاران و کارکنان خبرگزاری تقریب به مناسبت روز خبرنگار، ضمن قدردانی از تلاشهای مجموعه این خبرگزاری، با اشاره به اهمیت نقش رسانه در شرایط کنونی گفت: امروز مسئولیت رسانه بسیار فراتر از این است که صرفاً بگوید چه اتفاقی افتاده است؛ رسانه میتواند تعیین کند مخاطب چگونه یک رویداد را بفهمد، چه برداشتی از آن داشته باشد و چه ارتباطی میان وقایع مختلف برقرار کند.
وی افزود: در دهههای اخیر، مفهوم «جنگ شناختی» به یکی از مؤلفههای مهم در عرصه رسانه و سیاست تبدیل شده است؛ به این معنا که پیش از آنکه یک طرف در میدان عمل به پیروزی برسد، تلاش میکند در میدان ذهن و ادراک مخاطب اثر بگذارد. اگر یک واقعیت بهگونهای روایت شود که مخاطب پیشاپیش نتیجه خاصی از آن بگیرد، رسانه عملاً در شکلدهی به رفتار و تصمیم او نقش ایفا کرده است.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با بیان اینکه «روایت» میتواند قدرت یک رویداد را در ذهن مخاطب افزایش یا کاهش دهد، اظهار کرد: در بسیاری از موارد، آنچه بر رفتار انسان اثر میگذارد، صرفاً واقعیت یک رویداد نیست، بلکه تصویری است که از آن واقعیت در ذهن او ساخته میشود. از این رو، رسانه باید نسبت به نحوه روایت و چینش اخبار و اطلاعات، آگاهی و حساسیت بیشتری داشته باشد.
دکتر شهریاری در ادامه بر ضرورت عبور رسانه از سطح خبر و رسیدن به «چرایی» رویدادها تأکید کرد و گفت: اگر مخاطب تنها با مجموعهای از اخبار مواجه شود، ممکن است با انتشار خبری متضاد، شناخت قبلی او بهسادگی تغییر کند؛ اما هنگامی که رسانه بتواند چرایی وقوع یک رویداد و ارتباط آن با مسائل دیگر را برای مخاطب تبیین کند، شناختی عمیقتر و ماندگارتر شکل خواهد گرفت.
وی افزود: یکی از مهمترین مهارتهایی که خبرنگار باید در خود ایجاد کند، پرسشگری درباره چرایی اخبار است. خبرنگار نباید تنها بپرسد «چه اتفاقی افتاد»، بلکه باید همواره این پرسش را دنبال کند که «چرا این اتفاق افتاد؟» و تلاش کند این نگاه را نیز در مخاطب تقویت کند.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با اشاره به شهادت رهبر انقلاب بهعنوان نمونهای از ضرورت عبور از سطح خبر به شناخت، تصریح کرد: اینکه بگوییم رهبر انقلاب به شهادت رسیدند، انتقال یک خبر است؛ اما هنگامی که درباره چرایی این واقعه، زمینههای شکلگیری آن و عواملی که موجب وقوع چنین حادثهای شد پرسش میکنیم، از سطح خبر عبور کرده و به شناخت میرسیم. رسانه نیز باید بتواند مخاطب را از دانستن یک رویداد به فهم عمیق چرایی آن هدایت کند.
دکتر شهریاری خاطرنشان کرد: تولید شناخت عمیق به معنای فاصله گرفتن از کار خبری نیست، بلکه به معنای تکمیل خبر با زمینه، ارتباط و تبیین است. گاهی میتوان در کنار یک خبر، اطلاعات یا واقعیت مرتبط دیگری را قرار داد تا مخاطب بتواند رابطه میان آن دو را کشف کند و تصویر دقیقتری از موضوع به دست آورد.
وی ادامه داد: این همان مهارتی است که خبرنگار باید با تمرین و مطالعه به دست آورد؛ اینکه هنگام خواندن اخبار رسانههای مختلف، از خود بپرسد چرا این خبر در این زمان منتشر شده؟، چرا در کنار خبر دیگری قرار گرفته؟، چه بخشی از یک موضوع برجسته شده؟ و چه بخشی مورد توجه قرار نگرفته است؟ این پرسشها به تدریج ذهن خبرنگار را تحلیلگر میکند.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی با تأکید بر اهمیت تقویت قدرت تحلیل در میان فعالان رسانهای گفت: خبرنگاری که صرفاً اخبار را دریافت و منتقل میکند، ممکن است حجم زیادی از اطلاعات را منتقل کند، اما خبرنگاری که چرایی اخبار را جستوجو میکند، میتواند در شکلگیری شناخت مخاطب نقشآفرین باشد.
دکتر شهریاری تصریح کرد: در عرصه رسانهای امروز، جریانهای مختلف تلاش میکنند روایت خود را به مخاطب ارائه دهند و از طریق پیوند دادن اخبار و تحلیل رویدادها، تصویری خاص در ذهن او ایجاد کنند. در چنین شرایطی، رسانه جبهه خودی نیز باید از توانایی روایتسازی برخوردار باشد؛ روایتی که مبتنی بر واقعیت، تحلیل، تبیین و شناخت عمیق از مسائل باشد.
وی با بیان اینکه این توانمندی نیازمند تمرین مستمر است، خطاب به خبرنگاران خبرگزاری تقریب گفت: تلاش کنید هنگام مطالعه اخبار، ذهن خود را به پرسشگری عادت دهید و همواره درباره چرایی رویدادها فکر کنید. اگر این نگاه در فرآیند تولید خبر نیز وارد شود، خبرگزاری میتواند علاوه بر اطلاعرسانی، مخاطبی آگاهتر و تحلیلگرتر تربیت کند.
دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی در پایان ضمن تقدیر از تلاش خبرنگاران و فعالان خبرگزاری تقریب، بر ضرورت ارتقای مهارتهای حرفهای و تحلیلی آنان تأکید کرد و گفت: رسانه امروز فقط انتقالدهنده خبر نیست؛ رسانه در ساختن فهم مشترک، تقویت شناخت و جهتدهی به روایتها نقش دارد و خبرگزاری تقریب میتواند با تکیه بر این ظرفیت، رسالت خود را در حوزه وحدت اسلامی و مسائل جهان اسلام با قدرت بیشتری دنبال کند.
